Basiscontract arbodienst: wat is het en wat moet erin?

Iedere werkgever met personeel moet een eigen overeenkomst hebben met een arbodienst of bedrijfsarts: het basiscontract. Daarin staan zes punten die de wet verplicht stelt, van vrije toegang tot de werkplek tot het recht op een second opinion. Ontbreekt het contract, dan kan de Arbeidsinspectie direct een boete opleggen. Het normbedrag is 1.500 euro, maar voor kleine werkgevers geldt een percentage daarvan.

Zodra je iemand in dienst neemt, krijg je te maken met de Arbowet. Een van de concreetste verplichtingen daaruit is het basiscontract. Dit artikel legt uit wat het is, wat er minimaal in moet staan en waar het verschil zit tussen voldoen aan de wet en aanvullende verzuimbegeleiding inkopen.

Wat is het basiscontract precies?

Het basiscontract is de schriftelijke afspraak tussen jou als werkgever en een arbodienst of bedrijfsarts. Arboportaal, de officiële voorlichtingssite van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, formuleert het zo: “Iedere werkgever moet beschikken over een eigen overeenkomst met een arbodienst of bedrijfsarts: het basiscontract.”

Die verplichting geldt sinds 1 juli 2017. Op die datum trad de vernieuwde Arbowet in werking. Had je toen al een contract met een arbodienst, dan kreeg je een overgangsjaar: dat oude contract mocht doorlopen tot het afliep, maar moest uiterlijk op 1 juli 2018 aan de nieuwe eisen voldoen. Die overgangstermijn is dus al lang verstreken.

Let op het woord “eigen”. Je kunt niet meeliften op het contract van je boekhouder, je brancheorganisatie of het uitzendbureau waar je mensen inhuurt. Heb jij mensen in dienst, dan heb jij een contract nodig.

Het contract legt vast bij welke taken je je moet laten ondersteunen door deskundigen. Denk aan de begeleiding bij ziekte, het toetsen van je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en de toegang tot de bedrijfsarts.

Wat moet er minimaal in staan?

De wet stelt zes minimumeisen aan het contract. Arboportaal noemt ze als volgt:

1. Overleg met OR en preventiemedewerker. De kerndeskundigen moeten kunnen overleggen en samenwerken met de preventiemedewerker en de ondernemingsraad.
2. Bezoek aan de werkplek. De bedrijfsarts moet iedere werkplek vrij kunnen bezoeken.
3. Second opinion. De werknemer moet een second opinion kunnen aanvragen bij een andere bedrijfsarts.
4. Klachtenprocedure. Iedere bedrijfsarts of arbodienst moet een duidelijke procedure hebben die beschrijft hoe en waar een werknemer klachten kan indienen.
5. Melden van beroepsziekten. De bedrijfsarts moet tijd kunnen besteden aan het opsporen, onderkennen, diagnosticeren en melden van beroepsziekten.
6. Advisering over preventie. In het contract moet staan dat de bedrijfsarts jou adviseert over het voorkomen van gezondheidsklachten.

Vraag de aanbieder bij het afsluiten om deze zes punten in het voorgestelde contract aan te wijzen.

Broncontrole: Arboportaal over het basiscontract en de zes verplichte onderdelen, gecontroleerd op 19 juli 2026.

Welke rol hebben de OR en PVT bij je basiscontract?

Heb je een ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT)? Betrek die voordat je de afspraken met de arbodienst afrondt. De werknemersvertegenwoordiging heeft instemmingsrecht op de afspraken over arbodienstverlening en de inhoud van het contract. Het gaat dus ook over hoe je de ondersteuning organiseert, niet alleen over het abonnement. Bron: Arboportaal over de vangnetregeling, gecontroleerd op 18 oktober 2026.

Een OR is in beginsel verplicht bij 50 of meer medewerkers. Bij 10 tot 50 medewerkers kan er een PVT zijn; die is verplicht als de meerderheid daarom vraagt. Zonder OR of PVT organiseer je in die grootteklasse minimaal twee personeelsvergaderingen per jaar. Een cao kan aanvullende verplichtingen bevatten. Bron: Ondernemersplein over OR en PVT, gecontroleerd op 18 oktober 2026.

Leg vóór het afsluiten vast welke ondersteuning je nodig hebt, hoe preventie en verzuimbegeleiding zijn geregeld en welke vragen de OR of PVT over het contract heeft. Voor een maatwerkregeling gelden daarnaast eigen voorwaarden; die lees je verderop. Wissel je van aanbieder? Neem dit overleg mee in je overstap naar een andere arbodienst.

Wat riskeer je zonder basiscontract?

Het ontbreken van een basiscontract is geen papieren kwestie. Het staat in de Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving als een overtreding met directe boete. Dat betekent dat de inspecteur niet eerst hoeft te waarschuwen.

Het normbedrag voor deze overtreding is 1.500 euro. Dat bedrag is alleen het uitgangspunt voor werkgevers met 500 of meer werknemers. Kleinere werkgevers betalen een percentage van dat normbedrag, en dat scheelt flink:

Bij herhaling van dezelfde of een soortgelijke overtreding kan het bedrag met 100 of 200 procent worden verhoogd. Bron: Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving, gecontroleerd op 19 juli 2026.

Je ziet hier meteen waarom je online zulke uiteenlopende bedragen tegenkomt. Sites die “de boete is 1.500 euro” schrijven, noemen het bedrag voor grote bedrijven. Voor een mkb-bedrijf met acht medewerkers gaat het om 300 euro. Nog steeds zonde van het geld, maar een ander verhaal.

Voldoen aan de wet is niet hetzelfde als goede arbozorg

Let op het verschil in taal. Het wettelijke basiscontract legt afspraken over deskundige ondersteuning vast. Een aanbieder kan daarnaast een commercieel pakket met de naam Basis verkopen. Die naam bewijst niet welke verrichtingen bij de prijs zijn inbegrepen. Ook een mix- of all-inpakket moet passen bij de wettelijke afspraken; dat zijn betaal- en dekkingsvormen, geen vrijstelling van verplichtingen.

De zes werkafspraken hierboven zijn niet de enige onderwerpen. Leg ook vast hoe ondersteuning bij verzuim, RI&E, PAGO, eventuele aanstellingskeuring en toegang tot de bedrijfsarts geregeld is. De officiële uitleg over het basiscontract onderscheidt die taken van de zes professionele werkafspraken. Dit onderdeel is opnieuw gecontroleerd op 7 oktober 2026; de boeteparagraaf hierboven behoudt haar eigen controledatum.

Verrichtingen, mix en all-in zijn geen wettelijke routes

De keuze tussen maatwerk en vangnet gaat over de organisatie van deskundige ondersteuning, niet over de hoogte van het abonnement. Voor maatwerk noemt Arboportaal twee hoofdvoorwaarden: de vereiste overeenstemming met werknemersvertegenwoordiging of regeling in de cao, en een contract met een bedrijfsarts voor de genoemde wettelijke taken. Kun je niet aan die voorwaarden voldoen, dan geldt de vangnetregeling. Bron: Arboportaal over maatwerk, gecontroleerd op 7 oktober 2026.

Onze prijsvergelijking beoordeelt niet of jouw organisatie zelfstandig een maatwerkregeling mag toepassen. Zij vergelijkt pakketten en gekozen inzet. Laat de juridische route en contractpartij bevestigen voordat je tekent.

Wat valt binnen de pakketprijs?

Een basiscontract en de feitelijke verzuimbegeleiding zijn niet automatisch hetzelfde pakket. In onze onderzoeksset staan abonnementen waarbij genoemde diensten per verrichting worden berekend, naast pakketten waarin de aanbieder meer begeleiding beschrijft als inbegrepen.

Bij een verrichtingencontract kunnen uren van bijvoorbeeld een bedrijfsarts, casemanager of re-integratieadviseur apart worden berekend. Of dat gebeurt, is alleen vast te stellen uit de pakketvoorwaarden van de betreffende aanbieder. Daarom tonen we pakketnaam, contractvorm, bedrag, eenheid, btw-status en bron bij elkaar.

Het verschil tussen contracten zit daarom mede in de vraag welke inzet in het abonnement valt en welke inzet later apart wordt berekend. Onze onderzoeksset wordt doorlopend bijgewerkt; op de arbodienstvergelijking staat het actuele aantal aanbieders dat aan de vergelijkingscriteria voldoet. In Arbodienst kosten: wat betaal je echt? staan alleen bedragen die wij op openbare aanbiederspagina’s vonden, met hun context. Daar staat elk getoond providerfeit met bron en controledatum.

Basiscontract bij payroll en inhuur

Werk je met payrollkrachten of uitzendkrachten, dan ligt de verdeling anders. Het payrollbedrijf of uitzendbureau is de juridisch werkgever en heeft voor die medewerkers een eigen basiscontract. Maar jij blijft als inlenende werkgever verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden op de werkvloer, en voor je eigen personeel in dienst heb je nog steeds je eigen contract nodig. Hoe die verdeling precies werkt, staat in Arbodienst bij payroll: heb je die nog nodig?.

Stap je over? Gebruik de controlelijst voor overstappen van arbodienst om acceptatie, continuïteit, dossieroverdracht en eenmalige kosten apart vast te leggen.

Bronnen en disclaimer